11
Felçlerin %80’i Önlenebilir: Uzmanlardan Yaşam Tarzı Uyarısı
Doktorlara göre felç vakalarının yaklaşık yüzde 80’i yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebiliyor. Uzmanlar, düzenli egzersiz, dengeli beslenme ve rutin kontrollerin felç riskini azaltmada kritik rol oynadığını söyledi
ABD’de felç, en yaygın ölüm nedenlerinden biri ve aynı zamanda en önemli engellilik sebepleri arasında yer alıyor. American Stroke Association verilerine göre, yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi birçok felç risk faktörü uzun süre belirti vermeden ilerleyebiliyor.
The Huffington Post‘un haberinde yer alan; uzmanlara göre, felçlerin büyük bölümü önlenebilir durumda. Centers for Disease Control and Prevention verilerine göre felç vakalarının yaklaşık yüzde 80’i egzersiz, sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebiliyor.
Felç tedavisiyle ilgilenen uzman doktorlar da risklerini azaltmak için özellikle kaçındıkları alışkanlıkları paylaştı. Kaliforniya Üniversitesi San Francisco Felç Merkezi Tıbbi Direktörü damar nöroloğu Dr. Anthony Kim, “Ben bunu daha çok proaktif düşünüyorum; felci önlemek için neler yapabileceğime odaklanıyorum” dedi.
1-Hareketsiz yaşam tarzı
Tulane Üniversitesi Tıp Fakültesi Endovasküler Nöroşirürji Direktörü Dr. Arthur Wang, felç açısından değiştirilebilir risk faktörlerinden birinin hareketsiz yaşam tarzı olduğunu söyledi.
Hareketsiz yaşam tarzı için kesin bir tanım bulunmasa da genel olarak uzun süre oturmak veya uzanmak, yeterince hareket etmemek ve egzersiz yapmamak anlamına geliyor.
Wang, “Düzenli fiziksel aktivitenin damarların tıkanmasını önlemeye yardımcı olduğu gösterildi. Atardamarlarda plak birikimini engelliyor. Bu nedenle insanlara haftada yaklaşık beş gün, 30 dakikalık orta düzeyde egzersiz öneriyoruz” ifadelerini kullandı.
Uzmanlara göre yürüyüş yapmak, koşmak, bisiklete binmek, bahçeyle uğraşmak veya grup egzersizlerine katılmak hareket etmek için etkili yöntemler arasında yer alıyor.
2-Yüksek tansiyonu görmezden gelmek
Dr. Anthony Kim, sağlıklı yaşam için önerilen birçok alışkanlığın aynı zamanda kalp hastalığı ve felç riskini azalttığını belirterek, “Ancak en etkili faktör varsa o da tansiyon, tansiyon ve yine tansiyon” dedi.
Kim’e göre uzun süre yüksek seyreden tansiyon ciddi sorunlara yol açabiliyor ve yüksek tansiyon felç için değiştirilebilir en büyük risk faktörü olarak öne çıkıyor.
Kim, “Eğer sihirli bir değnekle ABD’deki yüksek tansiyonu tamamen ortadan kaldırabilseydik, felç vakaları yüzde 60 azalırdı. Açık ara en büyük risk faktörü. Buna sessiz katil diyoruz çünkü çoğu zaman hastalar bunu hissetmiyor; düzenli kontrol edilmesi, takip edilmesi ve tedavi edilmesi gerekiyor” diye konuştu.
3-Düzenli doktor kontrollerini aksatmak
Wang, felç risk faktörlerinin çoğunun belirgin semptom vermediğini belirterek, “Bir hasta tansiyonunun yüksek olduğunu fark etmeyebilir, yüksek kolesterolü olduğunu da düzenli test yaptırmadıkça bilemez” dedi.
Bu nedenle uzmanlar, rutin sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Doktorlar bu kontroller sırasında yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, kan şekeri ve kilo gibi risk faktörlerini değerlendirebiliyor.
Wang, “Bu risk faktörleri oldukça gizli ilerleyebiliyor ve gerçek belirtiler göstermeyebiliyor. Bu yüzden insanların düzenli tarama testleri için doktora gitmesinin ne kadar önemli olduğunu anlaması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
4-Sigara kullanmak
Kim ve Wang’a göre kaçınılması gereken alışkanlıkların başında sigara geliyor.
Kim, “Sigara kesinlikle felç ve kalp hastalığı riskini artırıyor” dedi. Sigaranın damarların zamanla daralmasına yol açtığını belirten Kim, bunun beyindeki kan akışını engelleyebileceğini ve sonuçta felce neden olabileceğini söyledi.
5-Aşırı alkol tüketmek
Uzmanlara göre aşırı alkol tüketimi de felç riskini artırıyor. Kim, aşırı alkol kullanımının kalp hastalığı ve felç riskiyle ilişkili olduğunu ifade etti.
Centers for Disease Control and Prevention verilerine göre kadınlar için bir oturuşta dört, erkekler için ise beşten fazla içki tüketimi aşırı alkol kullanımı olarak değerlendiriliyor. Haftalık tüketimde ise kadınlar için sekiz, erkekler için 15 içkinin üzeri riskli kabul ediliyor.
Uzmanlara göre genel tavsiye, kadınların günde birden, erkeklerin ise iki alkollü içkiden fazla tüketmemesi yönünde.
6-Sağlıksız beslenmek
Beslenme düzeni de felç riskinin yönetilmesinde önemli rol oynuyor. Wang, doymuş yağ, şeker ve tuz açısından zengin gıdaların sınırlandırılması gerektiğini söyledi. Kim ise özellikle fazla tuz tüketiminin yüksek tansiyonla bağlantılı olduğunu hatırlattı.
Uzmanlar, sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme düzeninin benimsenmesini öneriyor. Et tüketiminin ise dengeli şekilde yapılması gerektiği belirtiliyor.
7-Tedaviyi ertelemek
Uzmanlara göre felç belirtilerinin fark edilmesi ve mümkün olan en kısa sürede tedaviye başlanması hayati önem taşıyor. Kim, mevcut felç tedavilerinin ne kadar erken uygulanırsa o kadar etkili olduğunu söyledi.
“Felç çoğu zaman ağrılı olmadığı ve belirtileri değişkenlik gösterdiği için belirtileri tanımak çok önemli” diyen Kim, bu konuda kullanılan “FAST” kısaltmasına dikkat çekti.
American Stroke Association tarafından kullanılan FAST sistemi; yüzde sarkma, kolda güçsüzlük, konuşma bozukluğu ve acil yardım çağrısı yapılması gerektiğini hatırlatıyor.
Kim, “Bunlar felcin tüm belirtileri değil ancak bu işaretlerden herhangi biri, özellikle aniden ortaya çıkıyorsa felç şüphesini artırır” dedi. Uzmanlar, belirtiler görüldüğünde zaman kaybetmeden tıbbi yardım alınmasının kritik olduğunu vurguluyor.
