Efes’in geleceği mahkemede: Çevre platformundan bakanlığa dava

Ege Çevre ve Kültür Platformu ve dokuz davacı, Efes Antik Kenti’nde yapımı süren “karşılama merkezi” inşaatının durdurulması talebiyle dava açtı. Açıklamada, birinci derece arkeolojik sit alanında yürütülen projenin imar planlarına ve koruma kurulu kararlarına aykırı olduğu ifade edildi.

Efes’in Kalbine İnşaat Darbesi!

UNESCO Dünya Mirası Efes antik kentinin yakınında yapılan 130 bin metrekare inşaat alanı ile ilgili daha önce uyarılarda ve açıklamalarda bulunan Selçuk Efes Kent Belleği koordinatörü Arkeolog Yusuf Yavaş ile konuştuk. Yavaş, Nisan 2025’te Efes antik kenti Koressos Limanı üzerinde başlatılan “karşılama merkezi” inşaatına karşı, UNESCO Türkiye Milli Komitesi, UNESCO, Icomos, Europa Nostra gibi kurumlara başvurular yapıldığının altını çizdi. Ayrıca Yavaş, “Her ne kadar perdelense de yapılan iş, yürürlükteki kanun ve ilke kararları ile imar planlarına aykırı. EGEÇEP şemsiyesi altında hukuk önünde mücadelemizi vermek üzere dava başvurusunda bulunuldu. Şahsen EGEÇEP’e teşekkür ediyorum. Bizler kadim toprağımızın cömertçe sunduğu; gelecek nesillerin emaneti doğal ve kültürel varlıklarımızı korumak ve hukukun üstünlüğüne sahip çıkmak için dimdik ayaktayız. karşılama merkezi için seçilen yer yanlış. Burası birinci derece arkeolojik sit alanı” diyor.

Efes Ticari Merkeze mi Dönüşüyor?

Cangı ise yaptığı basın açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kaydedilen Efes, Türkiye’nin en büyük turistik noktalarından biri. Gerek UNESCO’nun gerekse Bakanlığın değerlendirmeleri, Efes’in gözümüz gibi korunması gerektiğini göstermekte. Buna karşın bu alanı korumadan uzak bir ticari merkeze dönüştürecek olan karşılama merkezi inşaatıyla ciddi bir zarar verilmesi söz konusu” dedi. EGEÇEP ve dokuz davacının İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nde açtığı davanın gerekçesinde, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun “Efes Antik birinci derece arkeolojik sit alanı” statüsünde olan alanda kazı ve betonlamayla çevre düzenlemesi yapılmasına onay verdiğine dikkat çekilerek kurulun yetki sınırlarını aştığı vurgulandı.

İnsanlığın Ortak Değeri Asfalta Gömülüyor.

Cangı, kurulun kararının bölgenin koruma tedbirlerini ortadan kaldıracağını belirterek “Selçuk’ta Efes Örenyeri’nin girişinde bir süredir bir inşai faaliyet var. İş makineleriyle bitki örtüsü temizlenmiş ve sürekli bir çalışma var. Söz konusu alan, Efes gibi UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan, insanlığın ortak değeri olan ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken bir kültür varlığının korunması meselesi. İnşaat yapılan alan ‘karşılama merkezi’ olarak adlandırılıyor. Bu alanın Efes Örenyeri’nin korunmasına hizmet etmeyeceğini, bilakis koruma tedbirlerini ortadan kaldıracağını, aynı zamanda halen kazıların yapılması gereken alanın asfaltlanarak ve betonlanarak kazılamaz hale getirileceğini düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.

Arkeolojik Alanda Proje Krizi

Kurulun projeye onay vererek yetki sınırlarını aştığını vurgulayan Cangı açıklamasına şöyle devam etti: “Koruma Bölge Kurulu korumakla görevlidir. Korumayı zafiyete uğratacak projelere onay verme gibi bir yetkisi ve görevi yoktur. Bu nedenle görevini kötüye kullanmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı müdahale suçu işlemektedir. Şu anda alandaki bitki örtüsü tamamen tıraşlanmış durumda ve inşaat hızla sürüyor. Burası 1. derece arkeolojik sit alanıdır. Böyle bir alana bir yurttaş çivi çakmaya kalksa kendini ağır ceza mahkemesi önünde bulur. Ancak şu anda bu suçları takip etmesi ve izlemesi gereken Koruma Bölge Kurulu ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından birinci derece arkeolojik sit alanına müdahale suçu işleniyor. Anlaşılan Efes’in sadece turistik bir meta gibi görülmesi söz konusu. Oysa Efes, yapılan şaşaalı kanallar, yollar ya da otoparklar için ziyaret edilmez. Efes ancak orijinal haliyle korunabilirse insanlığa hizmet eder, gelecek kuşakların tarihi anlayabileceği bir alan olarak kalırsa turizm bakımından da değerini korur. Proje çalışması; hem koruma kararının ihlali hem de UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmış olmanın bize verdiği yükümlülüklerin yok sayılması, bölgenin bütünüyle yok edilmesi anlamına geliyor. Buna karşı savaşmaya, çabalamaya devam edeceğiz” dedi.

Kaynak: Cumhuriyet