Dünya Hava Kalitesi Raporu: 143 Ülkenin Yalnızca 13’ü Temiz Hava Soluyor

İsviçre merkezli hava kalitesi izleme ve temiz hava çözümleri şirketi IQAir’in Dünya Hava Kalitesi Raporu’na göre, dünyada sadece 13 ülke temiz hava soluyor

İsviçre merkezli hava kalitesi izleme ve temiz hava çözümleri şirketi IQAir’in Dünya Hava Kalitesi Raporu’na göre, Hindistan dünyanın en kirli şehrine ev sahipliği yapıyor.

Dünya Hava Kalitesi Raporu için 143 ülke, bölge ve topraktaki 9 bin 446 şehirden elde edilen verileri analiz eden IQAir, hava kalitesinin büyük ölçüde insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle küresel olarak bozulduğunu tespit etti.

Orman yangını dumanı, 2025’te hava kalitesinin düşmesine, toz fırtınalarına ve fosil yakıtların yakılmasıyla yoğunlaşan diğer aşırı hava olaylarına neden oldu. Avrupa Birliği’nde (AB) en kötü orman yangınlarının görüldüğü yıllardan biri olarak tarihe geçen 2025’te çiftlikler, ormanlık alanlar ve evler zarar gördü. Aşırı hava koşulları, ölümcül sıcak hava dalgaları, seller ve kuraklıkların etkisiyle kıta genelinde en az 43 milyar euro değerinde kısa vadeli ekonomik kayıp ölçüldü.

Sadece üç ülke kriterleri karşıladı

Rapor, Dünya Sağlık Örgütü’nün yıllık PM2.5 sınırını üç Avrupa ülkesinin karşılayabildiğini ortaya koydu. Bu ülkeler Andorra, Estonya, İzlanda olarak sıralandı.

Dünya genelinde ise 13 ülke güvenli hava sınırları içinde kendine yer buldu. Bu ülkeler Avustralya, Barbados, Bermuda, Fransız Polinezyası, Grenada, Yeni Kaledonya, Panama, Porto Riko, Réunion ve Virgin Adaları olarak belirlendi. İzlenen 143 ülkenin 130’u (yaklaşık yüzde 91’i) güvenli hava sınırlarını karşılayamadı.

En kirli beş ülke Pakistan (67,3 µg/m³), Bangladeş (66,1 µg/m³), Tacikistan (57,3 µg/m³), Çad (53,6 µg/m³) ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti (50,2 µg/m³) olarak kaydedildi.

Dünyanın en kirli 25 şehrinin tamamının da Hindistan, Pakistan ve Çin’de olduğu ifade edildi. Hindistan, en kirli dört şehirden üçüne ev sahipliği yaptı.

Kuzey Hindistan’daki Uttar Pradesh eyaletine bağlı Loni’nin 2025 yılında yıllık ortalama PM2.5 seviyesi 112,5 µg/m³ olarak ölçüldü. 2024’te yapılan bir araştırmaya göre, bölgedeki en büyük kirlilik kaynakları trafik, sanayi emisyonları, yol tozu ve izinsiz atık dökümü olarak belirlendi. Listenin en temiz yeri ise Güney Afrika’daki Nieuwoudtville oldu; burada yıllık ortalama PM2.5 seviyesi 1,0 µg/m³ ölçüldü. Karoo’nun Namaqualand bölgesindeki geniş ve engebeli arazinin bir parçası olan Nieuwoudtville, her yıl açan çiçekleriyle doğa ve çiçek meraklılarının favori noktalarından biri haline geldi.

2025 yılında Avrupa genelinde 23 ülke yıllık ortalama PM2.5 seviyelerinde artış kaydederken 18 ülke azalma gördü ve bir ülke listeye yeni eklendi. İsviçre ve Yunanistan’da PM2.5 kirliliği yüzde 30’dan fazla arttı. Malta yüzde 24’e yakın azalmayla en büyük düşüşü gösterdi.

AB’nin Copernicus Atmosfer İzleme Servisi (CAMS) geçen hafta Avrupa’da yüksek PM2.5 kirliliği uyarısında bulundu. Bunun başlıca nedenleri mevsimsel tarımsal amonyak emisyonları, bazı polen konsantrasyonlarındaki artış ve durağan hava koşulları olarak belirtildi.

Copernicus’a göre, özellikle Doğu Avrupa ve Balkanlar’daki fosil yakıt kullanımı arka plan kirliliğine sürekli katkı sağlayarak hava kalitesinin kötüleşmesine yol açıyor. Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İngiltere ve İrlanda, önümüzdeki günlerde etkilenmesi beklenen ülkeler arasında yer alıyor.

PM2.5 seviyesi nedir?

PM2.5 seviyesi, havadaki çapı 2,5 mikrometreden küçük ince partikül maddelerin miktarını ifade ediyor. Ölçümü mikrogram/metreküp (µg/m³) cinsinden yapılıyor. Dünya Sağlık Örgütü yıllık güvenli sınırı 5 µg/m³ olarak bildiriyor; bu sınırın üzerindeki değerler ise havayı riskli hale getiriyor.

KAYNAK

24.03.2026 SAAT 18:44

GÖRSEL YAPAY ZEKADIR