Otonom Araçlarda Seviye 3’ün Geleceği ve Riskleri

Otomobil üreticileri, sürücülerin kısa süreliğine gözünü yoldan ayırmasına izin veren Seviye 3 otonom sistemlere yatırım yapıyor. Ancak yüksek maliyet, sınırlı talep ve kaza durumunda hukuki sorumluluğun kimde olacağı sorusu sektörde ciddi bir tartışma yaratıyor.

Otomotiv şirketleri, tam sürücüsüz araçlara giden uzun yolda kritik bir eşik olarak görülen “göz yoldan ayrılabilir” sürüş teknolojilerine yöneliyor. Seviye 3 otonom sürüş olarak tanımlanan bu sistemler, araç kontrolü otomatikteyken sürücünün mesaj yazmasına ya da bilgisayarda çalışmasına izin veriyor. Ancak sistem, gerekli gördüğünde sürücüyü yeniden direksiyona çağırabiliyor.

Reuters‘ın haberine göre üreticiler uzun süredir hız ve direksiyon kontrolünü otomatikleştiren sürüş destek sistemlerini geliştiriyor. Seviye 3 teknolojisinin, otonomi yatırımlarını gelir modeline dönüştürmek için bir ara adım olabileceği değerlendiriliyor.

Ford Motor Elektrikli araç, dijital ve tasarım birimi yöneticisi Doug Field, sürücülere “zaman kazandıracak” uygun maliyetli çözümler sunmayı hedeflediklerini söyledi. Ford, 2028’den itibaren daha erişilebilir elektrikli modellerde göz yoldan ayrılabilir sistem sunmayı planlıyor.

Sektörde Seviye 3 tartışması

Buna karşın sektör içinde Seviye 3’ün uygulanabilirliği konusunda ciddi görüş ayrılıkları var. Bazı yöneticiler ve uzmanlar, kontrolün araç ile sürücü arasında devredilmesinin pratikte güvenlik riski doğurduğunu ve hukuki sorumluluk sorunlarını beraberinde getirdiğini savunuyor. Ayrıca yüksek geliştirme maliyetlerine rağmen tüketici talebinin sınırlı kalabileceği belirtiliyor.

Danışmanlık şirketi McKinsey’e göre otoyollarda çalışacak bir Seviye 3 sisteminin geliştirme maliyeti 1,5 milyar dolara kadar çıkabiliyor. Bu rakam, şehir içi kullanımda da çalışabilen Seviye 2 sistemlerin yaklaşık iki katı.

Bosch Kuzey Amerika Başkanı Paul Thomas, Seviye 3’ün finansal açıdan anlamlı olup olmayacağının belirsiz olduğunu söyledi.

Eski Waymo CEO’su ve Rivian yönetim kurulu üyesi John Krafcik ise Seviye 3’ün “maliyetine değmeyebileceğini” ifade etti.

Geri adımlar ve strateji değişikliği

Son yıllarda bazı şirketler Seviye 3 hedeflerinden geri adım attı. Mercedes-Benz ABD’de Seviye 3 teknolojisini sunan ilk üretici oldu. Ancak hız sınırları, coğrafi kısıtlar ve sınırlı kullanım koşulları nedeniyle talebin düşük kalması üzerine programı askıya aldı. Şirket, sürücü gözetimi gerektiren şehir içi otonom özelliklere odaklanıyor ve ileride güncellenmiş bir Seviye 3 sistemi sunmayı planlıyor.

Reuters’ın daha önce bildirdiğine göre Stellantis de yüksek maliyet ve talep endişeleri nedeniyle Seviye 3 geliştirme çalışmalarını rafa kaldırdı.

Halihazırda piyasadaki sistemlerin büyük bölümü Seviye 2 sınıfında yer alıyor. Tesla’nın “Full Self-Driving” yazılımı şehir içinde çalışabilse de sürücünün sürekli dikkatini yolda tutmasını gerektiriyor. Şirket, bireysel araçlarda Seviye 3 sunmak yerine tam otonomiye odaklanıyor. Tesla kısa süre önce sınırlı bir robotaksi hizmeti başlattı ve 2026’nın ilk yarısına kadar ABD’de birkaç şehirde genişlemeyi planlıyor. Bu alanda Alphabet bünyesindeki Waymo ile rekabet ediyor.

Hukuki sorumluluk ve regülasyon belirsizliği

Uzmanlara göre Seviye 3 teknolojisine geçiş, bir kaza durumunda üreticinin sorumluluğunun artması riskini taşıyor. Sürücü ile sistem arasında kontrolün devredildiği bir modelde sorumluluğun kimde olduğu net değil.

South Carolina Üniversitesi hukuk profesörü Bryant Walker Smith, sistemin insan müdahalesi ihtiyacını zamanında tespit etmesi, sürücüyü uyarması ve sürücü devralana kadar güvenli şekilde ilerlemesi gerektiğini belirtiyor. Bu sürenin en az altı saniye olabileceği ifade ediliyor.

Analistler, kamuoyunca kabul görecek bir düzenleyici çerçeve oluşturulmazsa Seviye 3 teknolojisinin yaygınlaşmasının zorlaşabileceğini vurguluyor.

Çin baskısı ve fiyat savaşı ihtimali

Otomobil üreticileri üzerindeki baskı yalnızca regülasyon kaynaklı değil. Çin hükümeti Aralık ayında ilk kez Seviye 3 kabiliyetine sahip bir araca onay verdi. Çinli markalar BYD ve Leapmotor ise gelişmiş Seviye 2 sistemleri araçların liste fiyatına dahil etmeye başladı.

Bu durum, ABD ve Avrupa’da abonelik modeliyle sunulan özellikler konusunda fiyat rekabetini tetikleyebilir. Sektör uzmanlarına göre otonomi yarışı artık yalnızca teknoloji değil, aynı zamanda iş modeli savaşı niteliği taşıyor.

Tam sürücüsüz araç vizyonu gecikmiş olsa da, otomotiv şirketleri Seviye 3 üzerinden yeni bir eşik arıyor. Ancak güvenlik, maliyet ve hukuki sorumluluk konularındaki belirsizlikler bu teknolojinin geleceğini şekillendirecek.

Kaynak: Gazete Oksijen